پدید آمدن پوشاک ومدل‌های متنوع آن موضوعی تصادفی نبوده ودلیل شکل گیری لباس در قرن‌ها وهزاره‌های پیشین، گرایش به نیاز آن از جهت اقلیمی، سنت‌ها و مذاهب مختلف بوده است.

همانگونه که در دو قرن اخیر ،واژه‌ی مد، وارد فرهنگ لغت انسان شده، می‌توانیم بگوییم که این کلمه، کاربرد خود را، از لحاظ عملی، دارا بوده وآنچه ما در اینجا تشریح می‌کنیم تغییرات دامن زنان اروپا در مقاطع مختلف زمانی ست.
دامن از ارکان مهم لباس است که طبق بررسی آثار به جا مانده از گذشته، در نقش نگاره‌های کهن، چیزی شبیه دامن‌های ماکسی وجود داشته که تا به امروز که جای خود را به مدرن‌ترین‌ها، مثل زاکپوزن واسکارلت داده والبته این دو دامن هم ریشه‌ی تاریخی داشته که با استفاده از تکنیک‌های دوخت تکمیلی ، به شکلی مدرن، وارد چرخه‌ی تولید شده‌اند.
در مطالعه‌ی آثار تاریخی کمتر به اطلاعاتی درباره‌ی پوشاک زنان می‌رسیم و شاید دلیل آن ،گذر زندگی زنان در خفا وانزواست. اما در لباس مردان شاهد پیراهن‌هایی با دامن لنگی ودراپه به دلیل نبود زیپ ودکمه در آن زمان هستیم که ظاهرا این مدل‌ها در زنان هم مورد استفاده قرار می‌گرفته است.
در نخستین سده‌های میلادی، زنان اروپایی، دامن‌هایی بلند می‌پوشیدند که در زیر آن زیر دامنی سفید ونازکی وجود داشت که پس از آن در دوران بیزانس به دلیل دو تحول بزرگ ،یکی دستیابی به پارچه‌های نقش دار ودیگر پرورش کرم ابریشم، مدل دامن‌ها تا حدودی با این تغییرات همراه شد. در این دوره پیراهن کوتاهی به‌نام «روپ» برای زنان بوجود آمد که روی پیراهن اصلی خود می‌پوشیدند.
در قرن سیزدهم و چهاردهم ،دامن‌های دنباله‌دار وپرچین مرسوم شد که با تکه دوزی هایی به نام خانوادگی مزیّن می‌گشت ولی در فرانسه کمی از چین دامن‌ها کاسته شد.
با شروع رنسانس، که در آن تغییرات لباس مردان بیشتر از زنان بود بر تعداد زیر دامنی‌های زنان افزوده شد وخصوصاً اینکه این زیر دامنی‌های از جنس کتان بود و روی آن را پیراهن‌هایی نازک به تن ‌میکردند. در فرانسه نیز از زیر دامنی با جنس متقال آهار خورده استفاده می‌شد ونوار‌های عریض پوست ومخمل برای تزیین در آن‌ها به کار می‌رفت.
در سال۱۵۳۰ زیر دامن چتری توسط النور_آو_کستیل همسر فرانسوای اول وارد فرانسه شد که جنسی از متقال ضخیم داشت وچند حلقه‌ی افقی موازی ودر قسمت پایین از جنس جَگَن وروکشی از پارچه‌ی تافته‌ی ضخیم. این دامن از بالا به پایین به تدریج گشاد می‌شد وشکل زنگوله‌ای می‌گرفت.
در طول سده‌ی شانزدهم ،برودری دوزی سیاه اسپانیایی، که با نخ‌های سیاه، طلایی و نقره‌ای بر پیراهن انجام می‌شدو بی‌شک منشأ ایرانی داشت ،توسط مورها به اروپا برده شد.
تا سال‌های ۱۶۳۰ زیر دامنی مخروطی شکل، همچنان پوشیده می‌شد ولی بعدها تغییر کرد ودر قسمت جلو و پشت دامن کاملا صاف و در دوطرف برجستگی دیده می‌شد. به طوری که عرض دامن برابر قد دامن شد وعلاوه بر دامن خود پیراهن، دامنی بسیار کوتاه به درزکمر دوخته می‌شد که «پِپلُم» نام داشت .
در اواخر سده‌ی شانزدهم چاک جلوی دامن‌ها، که از آن دامن زیری مشخص بود ،مرسوم شد و بعد از آن در قرن هفدهم ، درانگلستان، زنان دامن کوتاه پف‌کرده‌ای را روی دامن اصلی خود گذاشتند و تنها دنباله‌ای کوتاه، به درز پشت بالاتنه دوختند.

the-10-minute-skirt-refashion-5

در اواخر قرن هفدهم، در پاریس، دوباره دامن‌های پرچین که به‌وسیله‌ی زیر دامنی‌هایی به نام «وردینگل» ویا کوسن‌های پارچه‌ای که در پشت لباس برای برجسته‌تر کردن و زیباتر شدن اندام بود، مورد توجه قرار گرفت. در انگلستان هم دامن‌ رویی به بالا جمع می‌شد و دامن دنباله‌دار دیگری در زیر آن پوشیده شده که جنس ورنگ متفاوتی با دامن رویی داشت.
دراوایل قرن هجدهم، شاهد ورود «رُب‌ولان»ها به پوشاک فرانسوی که نوعی پیراهن با پیلی‌های درشت بود ،هستیم که چیزی شبیه دامن‌های زاکپوزن امروزی بوده است. این پیراهن‌های کوتاه تا قوزک پا بوده ودرزیر آن دامن‌های بلند وچتری می‌پوشیدند که هنگام حرکت، چرخشی زیبا را نشان می‌داد.
فرانسوی‌ها دو خدمت دیگر هم به دامن داشتند، یکی استفاده از سبد حصیری در زیر دامن برای فرم‌دهی به نام«پنی یر» ،که در ضیافت‌های رسمی استفاده می‌شد که برای مواقع عادی در پشت کمر بالشتکی به نام «تورنور» یا به انگلیسی«باستل» می‌بستند، ودیگر، بوجود آوردن اولین تکه‌دوزی‌ها در اروپا با پارچه وتور بر روی دامن به‌نام فرانسوی«فابالا».
در اواخر قرن هجدهم، استفاده از زیر دامنی ابریشم یا ساتن که در میان پارچه‌ی رویی وآستر لایه‌گذاری می‌شد در انگلستان و مستعمرات آن متداول شد.
پس از آن، همزمان با انقلاب فرانسه، تحولی در پوشاک اتفاق افتاد. دنباله‌ی طویل دامن‌ها ،زیر دامنی‌های چتری وتزئینات آن به کلی از میان رفت وجای خود را به پیراهن‌های ساده‌ی انگلیسی داد که به نوعی تشریفات از لباس کاسته شد.
با شروع سده‌ی نوزدهم ، دامن‌ها رفته رفته شکل ساده‌تری به خود گرفتند وفارغ از زینت وزردوزی شدن‌ها به شکل پیلی‌دار ساده و یا کلوش‌های بلند عرضه می‌شدند. در این دوره، «درائر» یا«پانتالت» شلوار زیر پوشش تازه‌ای برای زنان بود، که با کوتاه‌تر شدن دامن‌ها ، از زیر دامن بیرون زده می‌شد و مشخص بود که نوع تابستانی آن از چلوار ونوع زمستان آن از پشم مرینوس بود که گاهی با چندین ردیف چین به دو زانو می‌بستند.
در اواخر قرن نوزدهم، شکل دامن‌ها از حالت زنگوله‌ای به مخروطی تبدیل شد که در قسمت باسن نسبتاً صاف وچسبان و در قسمت پایینی، آزاد بود که همزمان دامن‌های تا مچ پا نیز مد شد.
رفته رفته، درانگلستان، پوشاک اسپرت متداول شد و قد دامن‌ها تا زیر زانو کوتاه شد ،البته در همین دوران ، در فرانسه طراح فرانسوی به‌نام«دو سه»، استفاده از کت و دامن را که شامل بالاتنه جدا بود ابداع کرد و در مدل‌های رسمی هنوز دامن‌های پرچین بلند با قلاب بافی و توردوزی رایج بود.
با شروع جنگ جهانی، در اوایل قرن بیستم، لباس‌ها به سادگی گروید و رنگ‌های تیره مرسوم شد. دامن‌ها به خط طبیعی بدن نزدیک شدند و قوس‌وانحنای آن را بهتر نمایان کردند. با این همه، دامن‌های دراپه از پهلو و دنباله دار هنوز طرفداران زیادی در بین زنان شیک‌پوش دوره‌ی خودش داشت و ژرسه و تریکو در این زمان وارد عرصه‌ی تولید پوشاک شدند.
در واسط قرن بیستم، دامن‌ها رفته رفته کوتاه‌تر شدند وتا روی زانو وکمی بالای آن با طرح پلیسه ونیم کلوش عرضه می‌شدند. زیر دامنی‌هایی از میان رفت وجای خود را به جوراب‌های نایلونی رنگ‌پا داد. البته یک دلیل آن وجود جنگ و صرفه‌جویی در مصرف پارچه بود. با مرسوم شدن لباس‌ها اسپرت نقش دامن در مجموعه‌ی لباس زنان کم‌رنگ شد وبه دلیل شرایط حاکم و فرهنگ بوجود آمده ، پس از آن شلوار جزئی از لباس زنان به شمار آمد.
با همه‌ی این‌ها، دامن در فرهنگ ایرانی، بدون در نظر گرفتن دوره‌ی پهلوی که تحت تأثیر شدید مد خارجی بوده‌ایم، فراز و فرود آن‌چنانی نداشته است ودر اکثر نقاط ایران با در نظر گرفتن اقلیم و فرهنگ ، باز هم شاهد دامن‌های پرچین وبلند هستیم وآن‌چه اهمیت دارد، وارد کردن دامن به عنوان اصلی‌ترین فاکتور زنانگی‌لباس در چرخه‌ی تولید مد ایرانی‌ست که می‌تواند با رعایت سیاست‌های حاکم از لحاظ حجاب و پوشش‌های متداول زیر دامن ،در پوشش اجتماع، زیبایی واصالت لباس زن ایرانی را به نمایش درآورد.

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
مطالب بیشتر از این نویسنده مریم شاهرخی
بارگذاری بیشتر در یادداشت ها

2 دیدگاه ها

  1. دامن‌ها در گذر زمان – بیتوته

    مرداد ۱۱, ۱۳۹۶ در ۱:۱۰ ق.ظ

    […] دامن‌ها در گذر زمان اولین بار در مجله اینترنتی مد و لباس پوشانیک پدیدار […]

    پاسخ دادن

  2. دامن زاکپوزن  – چیچیلی

    دی ۲, ۱۳۹۶ در ۳:۱۵ ب.ظ

    […] دامن‌ها در گذر زمان – مجله اینترنتی مد و لباس پوشانیک […]

    پاسخ دادن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

طراحی کاربردی

موضوعی واضح است که طراحی تنها یک واژه نیست. طراحی دمیدن روح هنر وتجلی آن در کالبدهای دو یا…